CÁI DŨNG CỦA THÁNH NHÂN

Dec 22, 15 | Tuệ Minh | 952 views | No Comments



Share |




caidungcuathanhnhanĐức hạnh con người, dẫu có nhiều thứ bực nào, cũng không ngoài hai loại: tư đức và công hạnh.

Tư đức là những đức tánh ăn chịu về nhân cách riêng của từng cá nhân như: nhẫn nại, can đảm, quả quyết, điềm đạm,…

Công hạnh là những hạnh tốt của cá nhân đối với người chung quanh, như: cha mẹ, anh em, bà con, vợ chồng, bầu bạn và xa hơn nữa, với chủng tộc và nhân loại.

Ở đây, tôi xin bàn về các tư đức đầu tiên mà cũng là cứu cánh của tất cả những tư đức khác, tư đức là cái tư đức căn bản đưa con người lên tới bực chí nhân: tính Điềm Đạm.

Bất kỳ là tôn giáo hay luân lý nào, nếu bàn đến chỗ cùng cực của nhân cách, đều lấy tính Điềm Đạm làm căn bản.

Phật, bàn về “Tâm vô quái ngại”, Lão, nói về “Vô vi điềm tĩnh”. Nho luận đến “hạo nhiên chí khí”.

Toàn chỉ vào một đức tánh đã nói trên: Điềm Đạm.

Điềm Đạm là gì?

Điềm đạm, tức là cái tính “như như bất động”, thản nhiên bình tĩnh, “không thể cho ngoại vật động
đến tâm của mình”. Người điềm đạm, tức là người đã làm chủ được Tình dục và ý chí của mình. Nói
một cách khác, người điềm đạm, tức là người “chủ động”, không “bị động” vì những vật không theo
mình nữa.

…Khổng Tử bị vây ở đất Khuông, không còn phương thế nào thoát ra được, bèn lấy đờn, đờn và ca.

Tử Lộ hỏi: “Phu Tử làm sao vui được thế?…

Khổng Tử nói: “”Ngươi lại đây, ta nói cho mà nghe… Ta đã làm hết sức ta, để tránh cái chuyện này, thế mà không được, đó không phải còn tại ta nữa, mà là tại Trời. Xưa Nghiêu, Thuấn không bị sự cùng như ta ngày nay đây, chẳng phải do nơi cái tài thận trọng của các ông ấy hơn ta mà được, mà là tại cái Mạng của họ không như của ta. Kiệt, Trụ không phải tại họ tài ba ít hơn Nghiêu, Thuấn mà họ bị hại, chỉ vì cái Mạng của họ không giống hai người kia… Lặn xuống đáy biển, mà không biết sợ giao long, đó là Dũng của người chài lưới. Vào rừng mà không biết sợ hổ báo, đó là cái Dũng của người thợ săn. Thấy gươm bén mà không biết sợ, xem tử sanh, ấy là cái Dũng của người liệt sĩ. Biết được chỗ cùng thông là Thời, Mạng và bất cứ là ở vào cảnh nguy hiểm nào cũng không biết sợ, đó là cái Dũng của Thánh nhân…

Cái Dũng của Thánh nhân, tức là chỗ cùng cực của Điềm đạm.

* * * * *


CÁI DŨNG CỦA THÁNH NHÂN (PDF file)

Soạn giả: Thu Giang Nguyễn Duy Cần

YouTube Preview Image




Leave a Reply